Wat is een goede onderzoeksvraag

Wat is een voorwaarde voor het ontstaan van een goede onderzoeksvraag?

Het is vaak niet duidelijk wat je, als opdrachtgever nou precies van een onderzoek verwacht. Als dat onduidelijk is, is de kans op een succesvol onderzoek erg klein. Het is daarom van groot belang dat je voor jezelf helder hebt Welk probleem heb ik? versus Welke vraag/vragen wil ik beantwoord zien door onderzoek?

Hierachter staan twee schema's  die meer klaarheid te brengen in dit soort zaken. Er staan hulp-vragen aangegeven: vragen die je aan jezelf als opdrachtgever stelt, en vragen die je de onderzoeker voorlegt. Wanneer er uiteindelijk een onder­zoeksopzet is uitgewerkt, dan moet je aan de hand van die onderzoeksopzet al de hieronder opgesomde hulp-vragen kunnen beantwoorden. Als dat niet het geval is, dan is dat een goede reden om nog eens kritisch naar de opzet van het onderzoek te kijken.

Twee soorten spanning

Een onderzoeksopzet bevat altijd twee gedeeltes: de probleemstelling en de vraagstel­ling.
Het eerste, de probleemstelling, is een opsomming van de problemen waar je als opdrachtgever mee zit. Problemen die je met behulp van de resultaten van het onderzoek hoopt op te lossen.
Het tweede, de vraagstelling, is een vertaling in onderzoeksmatige termen van de probleemstelling. Globaal geldt dat hier staat omschreven welke kennis ontbreekt om het probleem te helpen oplossen. Nog eens anders geformuleerd:

Het probleem in de probleemstelling is een doe-probleem: de spanning tussen een bestaande en een gewenste toestand.
De vraag in de daarvan afgeleide vraagstelling is een kennis-vraag: de span­ning tussen willen weten en nog niet weten. Er zijn verschillende typen vraagstelling afhankelijk van het gewenste type kennis.

De hulpvragen staan gerangschikt onder die twee kapstokken:

• probleemstelling,
• vraagstelling.