Groeipijn als symptoom van een succesvolle website
Het ontwerpen en lanceren van een website is het eind van een inspannende periode. Het is een hele klus om een website in de lucht te krijgen. Maar wanneer een website eenmaal in de lucht is, dan blijft er aandacht en zorg nodig om de website tot bloei te brengen en te houden. Waarom en waarmee blijft u zo druk doende?
Allereerst wordt er steeds nieuwe informatie op de website gezet. Zo groeit een berg van steeds meer informatie. Een informatie berg die langzaam maar zeker steeds moeilijker hanteerbaar wordt. Dat goed in de greep houden vraagt weer extra tijd en aandacht...
Ondertussen beginnen vragen te komen over de opbrengst van een en ander: wat levert onze website nou eigenlijk op. Vragen die beantwoord moeten worden. Waarbij de antwoorden de berg aan gegevens en informatie bij de website weer groter maken.
Tenslotte ontstaat de vraag hoe de website en de ontwikkeling daarvan zich verhouden tot de rest van de organisatie, tot alle andere activiteiten. Dient de website daarmee niet geïntegreerd te worden? Bovenstaande zaken zijn volstrekt normaal: maak u niet ongerust. Ze zijn eerder resultaat van het succes van de website dan symptoom van mislukking. Het zijn weliswaar pijnlijke maar vooral ook positieve ontwikkelingen. Het zijn kortom groeipijnen.
In de tekst hierna leest u meer over groeipijn in diverse stadia bij het ontwikkelen en onderhouden van een blijvend succesvolle website.
De webmaster als pionier
De eerste generatie van websites zijn een soort van elektronische pagina's. Elke pagina bevat een hoeveelheid tekst, die met opmaakcodes vorm gegeven wordt. Elke pagina heeft een eigen internet-adres, en kan via dat adres worden gevonden. Tussen pagina's lopen (hyper)linken, zodat je van de ene naar de andere pagina kunt springen. Een website is dan een internet-adres waar een naar elkaar gelinkte stapel van die pagina's gevonden kan worden.
Je kan de tekst lezen, je kan van de ene pagina naar de andere surfen via de links. Soms beweegt er een plaatje, soms kun je op een link klikken en hoor je een muziekje, een gesproken tekst of beide. Dat is het wel zo'n beetje.
Wanneer een website eenmaal in de lucht is, dan kunnen nieuwe pagina's 'live' erbij worden gezet, en zo worden ook oude pagina's verwijderd, of waar nodig gewijzigd. Deze taak wordt door één persoon uitgevoerd, de 'webmaster'.
In de eerste fase gaat het om hooguit zo'n honderd webpagina's. Een aantal dat voor de webmaster te overzien is.
Als eerste wordt in deze fase de pagina-opmaak vergemakkelijkt. Vaak via een opmaakt-programma dat op een lokale pc draait, en dat opgemaakte pagina's oplevert, die dan vervolgens op internet werden gezet. Er zijn dan al zaken die ook moeizaam gaan: het regelmatig maken van een back-up van de hele site, de opslag van beeldmateriaal, dat als illustratie in teksten wordt gebruikt, en de opslag van files die door bezoekers kunnen worden gedownload.
De webmaster als spin-in-het-web
De website groeit geleidelijk door. Er staan nu honderden pagina's in de website, en meer mensen komen met meer ingewikkelde tekst naar de webmaster 'om op de site te zetten'. De site krijgt meer bezoekers, en is voor de organisatie zelf van groter belang geworden. De kwaliteit van de site en het up-to-date zijn van de inhoud van de site worden daarmee ook belangrijker.
Er zijn meerdere mensen die betrokken zijn bij onderhoud en ontwikkeling van de website, maar alle wijzigingen op de site zelf lopen nog steeds via de webmaster. Die wordt dan af en toe het knelpunt bij het realiseren van wijzigingen.
In deze fase worden vaste templates geïntroduceerd. Standaardsjablonen waarmee de basis-vormgeving van de website beter vastligt, en de tekstinvoer ook simpeler wordt. Alles is nog wel gericht op het maken van (vaste) pagina's. Door de grote hoeveelheid pagina's wordt de site steeds moeilijker goed te beheren. Het wordt noodzaak om geregeld de website 'op te schonen' door verouderd materiaal (teksten en hyperlinks) te verwijderen. De beoordeling van de mate waarin informatie op de pagina's verouderd is wordt steeds ingewikkelder omdat er steeds meer auteurs van teksten zijn. Het wordt noodzaak om hiervoor een administratie op te zetten.
Wanneer in deze fase de webmaster vertrekt, dan is de continuïteit van de website in het geding.
Pionieren met een database
De achterkant van de website veranderd hierbij radicaal. Tot nu toe bestaat de website uit een vaste stapel (tekst)files, waarbij elke file verpakt in opmaakcodes als statische pagina wordt gepresenteerd aan de website bezoeker. Vanaf nu wordt zo'n file opgeslagen in een database. Zie de database als een elektronische kaartenbak: daarin is elk file één 'kaartje', een record. De website wordt nu dynamisch genoemd. Dat betekent dat voor elke afzonderlijke bezoeker 'ter plekke' de website wordt opgebouwd. Als een bezoeker zich meldt bij een bepaalde 'pagina', dan wordt door software razendsnel het bij die pagina horende record uit de database opgehaald, en ingegoten in het aan dat record gekoppelde opmaaksjabloon. De website bestaat nu uit twee losse elementen:
- de vaste vormgeving, de basis lay-out,
- de inhoud, teksten, files
Het wijzigen van de vormgeving kan nu los van de inhoud plaatsvinden. Omgekeerd kan het wijzigen van de inhoud los van de vormgeving plaatsvinden. Stel je hebt op een aantal pagina's als vast onderdeel aan de zijkant adresgegevens geplaatst. In de oude situatie zou een adreswijziging dan op al die pagina's moeten worden doorgevoerd. Nu is dat niet meer dan het eenmalig wijzigen van de vaste vormgeving.
Hiermee worden een aantal knelpunten uit de voorafgaande fase opgelost.
Van webmaster naar contentmaster
De website wordt nu 'bestuurd' met een volwaardig content management systeem. Daarmee kan via de webbrowser op eenvoudige wijze inhoud aan de website worden toegevoegd. Het in de site plakken van nieuwe tekst gaat nu min of meer vanzelf. Wat eens een hoofdtaak voor de webmaster wordt is nu een fluitje van een cent geworden. Een kind kan wat dat aangaat de was doen.
Dit succes leidt geleidelijk naar het volgende probleem. Dat probleem ontstaat geleidelijk aan. Gelijk op met de steeds grotere groep personen die teksten voor de website maakt, en die teksten vrijwel zelfstandig op de website zet.
Wanneer dit probleem al snel wordt benoemd, dan heet het probleem waarschijnlijk de ongelijksoortige stijl van de aangeleverde teksten. De oplossing wordt dan tekst-redactie van de nieuwe teksten. Een redacteur gaat alle teksten door en maakt die in één stijl. Dat is op zich prima, maar heeft wel één bezwaar.
Daarmee worden nogal eens twee minder zichtbare problemen uit beeld geschoven. Het eerste is de interne verwijs-structuur tussen de snel groeiende verzameling teksten. Allemaal losse teksten, die van elkaar geen weet lijken te hebben maken de website moeilijk toegankelijk. Een zoekmachine lijkt eerst wel een oplossing hiervoor. Later blijkt dat de zoekmachine ook steeds meer een zoektocht in de vorm van een steeds langere lijst van losse teksten oplevert. Een lijst die zelf weer een zoekplaatje wordt.
Het tweede is dat er geleidelijk aan verouderde teksten op de website staan, en de vraag blijft wie dat vaststelt, en of dat ook degene is die dat dan maar oplost.
Van eigen inhoud naar interactieve inhoud
De bezoeker van de website is tot nu toe vooral een lezer van teksten geweest. Dat gaat is nu geleidelijk aan het veranderen.
Tien jaar terug was het erg in om korte vragenlijstjes te laten invullen door de site-bezoekers. De zogenaamde polls. Toen kwamen de forums op: discussieer hier over onderwerpen die u belangrijk vindt. Veel mislukkingen, en enkele geweldige successen. Toch zijn forums vaak reservaten gebleven. Een ruimte van en voor de ingewijden die toch vrij los staat van de gewone website.
Min of meer per ongeluk kwam iets als de Wikipedia op: zelf teksten op internet zetten. Zonder toezicht van autoriteiten, of alleen voorbehouden aan autoriteiten. Niet alleen zelf teksten in Wikipedia publiceren, nee ook teksten van anderen weggooien of aanpassen. De ultieme elektronische muurkrant.
De ongedacht populair geworden blogs helpen ook meer aan die verschuiving. Weliswaar blijft de blogger als website eigenaar zelf tekstschrijver, maar de bezoeker verwerft zich een meer zichtbare rol als commentator., en als verwijzer.
Geleidelijk aan zijn de bakens hiermee gaan schuiven: de duidelijke tweedeling tussen schrijver/publicist en bezoeker/lezer is vervaagd.
Dat heeft er bijvoorbeeld toe geleid dat bij steeds meer websites de inhoud door de bezoekers wordt geïndexeerd. Bezoekers geven labels ('tags') aan de daar door hen gelezen inhoud. Deels om die inhoud zelf terug te kunnen vinden, deels als beoordeling/waardering van de inhoud. Websites publiceren vervolgens die tags op de eigen website als een gebruiksvriendelijke index.
De betekenis van uw eigen website wordt steeds meer iets dat uw bezoekers bepalen. Dat heeft verregaande consequenties voor de manier waarop websites worden opgebouwd. Een fraai Engelstalig college over tagging geeft een goed inkijkje in de gevolgen van deze verandering: Alles is mengelmoes. Het onderstaande filmpje geeft in drie en een halve minuut aan hoe het medium website een sociaal medium wordt. Dat gebeurt aan de hand van het maken van ijsco's.
Om ruimte te bieden voor de interactie tussen bezoeker/gebruiker en website wordt het content management systeem uitgebreid met functies waarmee de interactie tussen bezoeker/gebruiker en website vorm krijgt. Deze software-uitbreiding maakt de website gereed voor het zogenaamde Web 2.0 tijdperk. Daarmee worden de problemen uit de voorgaande fase grotendeels weer opgelost.
Van contentmaster naar website management
Hiermee is de website van elektronische nieuwsbrief of brochure in snel tempo veranderd in een volwaardige informatie en (vooral ook) communicatie voorziening.De techniek die daarbij wordt gehanteerd heeft veel routine-taken weg-geautomatiseerd, en de vraag hoe de technische mogelijkheden vorm te geven en in te zetten is steeds meer een management-kwestie geworden. Een kwestie van productief betrekken en verbinden van uiteenlopende personen en groepen van binnen en van buiten de eigen organisatie.Want dat u een eigen website heeft doet er steeds minder toe. Het gaat er om dat uw website ertoe doet.
Wat is de bijdrage van onze website aan het bereiken van de doelen van onze organisatie?
Hoe gebruiken de bezoekers onze site? Vanwaar komen ze, waarheen klikken ze door? Kunnen we gebruikers 'vasthouden' op de pagina's van onze website? Wie zijn onze gebruikers? Dat soort vragen speelt steeds meer.
Websites worden zo zaak van strategisch management, en om de organisatie daarin bij te staan ontstaat er behoefte aan een website manager.